Website ontwikkelen met AI

Een website ontwikkelen met AI is in korte tijd compleet veranderd. Tools als Claude Code en Codex helpen ontwikkelaars niet alleen met het schrijven van losse stukjes code, maar kunnen inmiddels complete features bouwen, bestaande code analyseren, refactoren en helpen bij het schrijven van automatische tests.

Dat verandert de manier waarop we naar webdevelopment kijken. Jarenlang was WordPress voor veel websites een logische keuze. Niet noodzakelijk omdat het technisch altijd de beste oplossing was, maar omdat het ontzettend efficiënt was. Een formulier nodig? Plugin installeren. SEO-functionaliteit? Plugin. Meertaligheid, redirects, caching of een koppeling met een externe dienst? Grote kans dat iemand er al een plugin voor had gemaakt.

Waarom zou je functionaliteit zelf ontwikkelen als je een bestaande oplossing binnen enkele minuten kon installeren? Maar juist die economische afweging begint door AI te veranderen. Als maatwerk veel sneller ontwikkeld kan worden, ontstaat een interessante vraag: hebben we straks nog zoveel plugins en generieke oplossingen nodig?

Waarom WordPress en plugins zo succesvol zijn geworden

De kracht van WordPress zit voor een belangrijk deel in het enorme ecosysteem eromheen. In plaats van functionaliteit zelf te ontwikkelen, combineer je bestaande oplossingen. Dat heeft webdevelopment jarenlang enorm versneld.

Maar iedere plugin die je installeert, betekent ook dat je software van een andere ontwikkelaar aan je website toevoegt. Die plugin heeft eigen code, updates en soms eigen databasevelden en afhankelijkheden. De software moet blijven samenwerken met toekomstige versies van WordPress, PHP, andere plugins en eventueel een pagebuilder.

Bij een paar plugins is dat meestal prima te overzien. Maar naarmate een website groeit, kan een netwerk van afhankelijkheden ontstaan. Plugins moeten worden bijgewerkt, updates moeten worden getest, plugins kunnen onderling conflicteren en een leverancier kan stoppen met ontwikkelen. Ook kunnen kwetsbaarheden in één component gevolgen hebben voor de beveiliging van de website.

Dat was lange tijd een acceptabele afweging, want zelf ontwikkelen kostte simpelweg veel meer tijd.

AI verandert de rekensom van maatwerk webdevelopment

En precies daar verandert iets fundamenteels. AI coding agents zoals Claude Code en Codex kunnen binnen een bestaande codebase werken. Ze kunnen de structuur van een applicatie analyseren, functionaliteit toevoegen, bestaande code aanpassen, tests schrijven en helpen bij grotere refactors en migraties.

De interessante ontwikkeling is daarom niet dat AI een paar regels HTML of JavaScript kan schrijven. Dat konden AI-modellen jaren geleden al. De verandering is dat AI steeds meer onderdeel wordt van het volledige ontwikkelproces. Daardoor wordt maatwerk goedkoper om te produceren.

Stel dat je specifieke functionaliteit nodig hebt. Voorheen was de keuze misschien tussen een bestaande WordPress-plugin installeren en configureren, of een ontwikkelaar één of meerdere dagen functionaliteit op maat laten programmeren. Dan wint de plugin economisch gezien al snel.

Maar wat als AI ervoor zorgt dat een ontwikkelaar die maatwerkfunctionaliteit binnen enkele uren kan realiseren? Dan verandert de afweging.

We merken die versnelling nu al bij VibeSite

Dit is voor ons niet alleen een toekomstbeeld. We merken het dagelijks bij de ontwikkeling van VibeSite. Functionaliteit waarvoor we een paar jaar geleden waarschijnlijk meerdere ontwikkelsessies hadden ingepland, kunnen we met behulp van AI veel sneller ontwerpen, bouwen, testen en verbeteren.

Zo hebben we recent een Page Review toegevoegd. Hiermee kunnen pagina’s worden beoordeeld op onder andere SEO, content en leesbaarheid. Vanuit die beoordeling kunnen verbeteringen worden doorgevoerd en kan de pagina daarna opnieuw worden gecontroleerd.

Ook onze Content Planner is een voorbeeld. Hiermee kunnen onderwerpen voor nieuwe content worden bedacht en geprioriteerd op basis van bestaande content en wat er op dat moment binnen een organisatie speelt. Hetzelfde geldt voor kleinere automatiseringen. Afbeeldingen kunnen bijvoorbeeld automatisch aan de juiste content worden gekoppeld, waardoor er minder handmatig beheer nodig is.

Maar misschien is de grootste winst helemaal niet zichtbaar voor de gebruiker. We gebruiken AI ook om sneller automatische tests toe te voegen en bestaande tests uit te breiden. Daarnaast kunnen we bestaande code gemakkelijker analyseren, refactoren en opschonen. Dat vinden we minstens zo interessant als het sneller bouwen van nieuwe functionaliteit.

AI moet er wat ons betreft niet voor zorgen dat we vooral méér code produceren. Het moet ervoor zorgen dat we met dezelfde tijd een betere en beter onderhouden applicatie kunnen bouwen.

En precies daardoor verandert ook de vergelijking met plugins. Als specifieke functionaliteit relatief snel ontwikkeld én automatisch getest kan worden binnen de bestaande architectuur, wordt het minder vanzelfsprekend om daarvoor een compleet extern systeem aan je website toe te voegen.

Maatwerk betekent niet dat je alles zelf programmeert

Een maatwerk website ontwikkelen betekent niet dat iedere regel software vanaf nul geschreven moet worden. Moderne applicaties maken gebruik van frameworks, open-source packages, databases, API’s en gespecialiseerde libraries. En dat blijft zo.

Het heeft weinig zin om zelf een database-driver, image-processing library of compleet authenticatiesysteem opnieuw uit te vinden als daarvoor uitstekende en goed onderhouden oplossingen bestaan. Het verschil zit vooral in waarvoor je externe software gebruikt.

In plaats van een complete plugin te installeren die bepaalt hoe een belangrijk onderdeel van je website werkt, kun je kleinere technische bouwstenen gebruiken en de applicatielogica daaromheen zelf ontwikkelen. Je gebruikt bestaande bouwstenen, maar bepaalt zelf hoe het huis wordt gebouwd.

Je database als bibliotheek

Dat verschil zie je misschien nog wel het duidelijkst in de database. Zie de database van een website als een bibliotheek. Als je zelf een bibliotheek mag ontwerpen, bepaal je welke afdelingen er zijn, hoe boeken worden gecategoriseerd en welke informatie je over ieder boek wilt bewaren.

Voor een klantcase zou je bijvoorbeeld kunnen bepalen dat deze bestaat uit een titel, opdrachtgever, branche, gebruikte diensten, afbeeldingen, resultaten en gerelateerde projecten. De datastructuur weerspiegelt daarmee precies wat de organisatie nodig heeft.

Bij een systeem dat sterk afhankelijk is van plugins, bepalen verschillende leveranciers voor een deel hoe jouw bibliotheek wordt ingericht. Iedere plugin neemt als het ware zijn eigen boekenkast mee, met eigen vakken, labels en regels. Individueel kunnen dat uitstekende boekenkasten zijn, maar na verloop van tijd is het geheel niet noodzakelijk ingericht zoals je het zelf zou ontwerpen.

Bij een maatwerk website kun je de code en datastructuur juist als één geheel ontwerpen.

Waarom een goede datastructuur steeds belangrijker wordt

Dat is niet alleen prettig voor ontwikkelaars. Een duidelijke datastructuur wordt steeds waardevoller doordat websites met meer systemen communiceren. Denk aan CRM-systemen, webshops, PIM-systemen, marketing automation, externe API’s en AI-agents.

Wanneer duidelijk is wat bijvoorbeeld een product, klantcase, medewerker, vestiging of dienst precies is, kan die informatie veel eenvoudiger door andere systemen worden gebruikt. En waarschijnlijk wordt dat de komende jaren alleen maar belangrijker.

AI-agents moeten namelijk niet alleen webpagina’s kunnen lezen. Ze zullen steeds vaker moeten begrijpen welke informatie en functionaliteit binnen een organisatie beschikbaar is. Een goed gestructureerde website wordt daarmee niet alleen gemaakt voor mensen en zoekmachines, maar steeds meer ook voor andere software en AI.

Van design naar code gaat veel sneller

AI verandert daarnaast de stap van design naar ontwikkeling. Het omzetten van een goedgekeurd ontwerp naar een responsive website was traditioneel een arbeidsintensief onderdeel van webdevelopment. Component voor component moest worden opgebouwd, responsive gedrag moest worden toegevoegd en content moest worden gekoppeld. Daarna volgden toegankelijkheid, performance, SEO en tests.

Ook hier kan AI inmiddels veel werk versnellen. Een AI coding agent kan de bestaande codebase analyseren en bijvoorbeeld herkennen hoe knoppen, formulieren, kaarten, grids en andere componenten zijn opgebouwd. Nieuwe onderdelen kunnen vervolgens volgens dezelfde conventies worden ontwikkeld.

Een ervaren ontwikkelaar moet nog steeds beoordelen of de implementatie goed is, maar hoeft steeds minder tijd te besteden aan het handmatig produceren van iedere regel code. Daarmee verschuift de rol van de ontwikkelaar: minder tijd gaat naar het letterlijk schrijven van code en meer tijd kan worden besteed aan architectuur, gebruikerservaring, performance, beveiliging en uiteindelijk de belangrijkste vraag: wat moeten we eigenlijk bouwen?

AI maakt niet alleen features goedkoper, maar ook kwaliteit

Hier zit wat ons betreft nog een tweede belangrijke ontwikkeling. Bij softwareontwikkeling gaat veel tijd niet naar nieuwe functionaliteit, maar naar het onderhouden van wat er al bestaat: tests schrijven, dependencies bijwerken, code refactoren, verouderde onderdelen vervangen, documentatie verbeteren en technische schuld opruimen.

Dat werk is belangrijk, maar voor een gebruiker vaak nauwelijks zichtbaar. Het was daardoor verleidelijk om beschikbare ontwikkeltijd vooral aan nieuwe functionaliteit te besteden.

AI kan die verhouding veranderen. Waar AI vaak wordt gepresenteerd als een manier om sneller features te bouwen, zien wij minstens zoveel potentie aan de andere kant: het goedkoper maken van technische kwaliteit.

Als het schrijven van extra tests, uitvoeren van kleinere refactors of analyseren van bestaande code veel minder tijd kost, wordt het ook eenvoudiger om een codebase gezond te houden. Dat kan op lange termijn misschien nog wel belangrijker worden dan de tijdswinst bij het ontwikkelen van een nieuwe feature.

Betekent minder plugins automatisch een veiligere website?

Nee. Ook maatwerkcode kan beveiligingsproblemen bevatten. AI kan slechte code produceren en open-source packages moeten eveneens worden bijgewerkt. Een maatwerk website zonder WordPress is dus niet automatisch veiliger.

Maar minder afhankelijkheden kunnen een systeem wel overzichtelijker maken. Wanneer je alleen packages gebruikt die daadwerkelijk nodig zijn en de belangrijkste applicatielogica als één samenhangend systeem ontwikkelt, heb je meer controle over de architectuur. Je kunt bewust bepalen welke dependencies worden gebruikt, waarvoor ze nodig zijn en welke data ze verwerken.

Dezelfde AI die helpt bij het bouwen van software kan vervolgens ook helpen bij het onderhouden ervan: dependencies analyseren, tests aanpassen, verouderde API’s opsporen en migraties voorbereiden. AI verlaagt daarmee mogelijk niet alleen de ontwikkelkosten van maatwerk, maar ook een deel van de toekomstige onderhoudskosten.

Wordt WordPress dan overbodig door AI?

Nee. En dat is ook niet de conclusie die we willen trekken. Voor een eenvoudige website met standaardfunctionaliteit kan WordPress nog steeds een uitstekende keuze zijn. Bovendien kunnen AI-tools net zo goed worden ingezet om WordPress-development te versnellen.

De ontwikkeling is daarom interessanter dan simpelweg AI versus WordPress. AI versnelt webdevelopment ongeacht de onderliggende technologie. Maar daardoor verschuift wel het punt waarop maatwerk economisch interessant wordt.

Als een standaardoplossing tien uur kost om te configureren en maatwerk honderd uur kost om te ontwikkelen, is de keuze eenvoudig. Maar als AI die honderd uur sterk kan terugbrengen, moet je opnieuw rekenen. Dan worden voordelen zoals controle over code, datastructuur, performance, beveiliging en afhankelijkheden ineens een stuk interessanter.

Het gebied waarin maatwerk een realistisch alternatief is, wordt groter.

Headless CMS en AI zijn een interessante combinatie

Een andere ontwikkeling die hier goed op aansluit is het gebruik van een headless CMS, zoals Strapi. Bij een headless architectuur worden contentbeheer en de frontend van elkaar gescheiden. De website kan bijvoorbeeld met React worden ontwikkeld, terwijl een headless CMS verantwoordelijk is voor het beheren en beschikbaar stellen van gestructureerde content.

Daardoor ontstaat een relatief open architectuur. De content is niet noodzakelijk verbonden aan één specifieke frontend of pagebuilder. Via API’s kan dezelfde informatie ook door andere toepassingen worden gebruikt.

Dat sluit goed aan bij AI-development. De codebase heeft een duidelijke verantwoordelijkheid, het CMS heeft een duidelijke verantwoordelijkheid en de datastructuur kan worden ingericht op de organisatie waarvoor de website wordt ontwikkeld.

AI maakt overdracht van websites eenvoudiger

Daarmee ontstaat nog een interessant effect. Stel dat een andere ontwikkelaar een bestaande maatwerk website moet overnemen. Traditioneel betekent dat eerst de repository bekijken, documentatie lezen, databasestructuren begrijpen en uitzoeken hoe verschillende onderdelen met elkaar communiceren. Dat kost tijd.

AI kan ook dat proces versnellen. Een coding agent kan een onbekende codebase analyseren en bijvoorbeeld uitleggen hoe de applicatie is opgebouwd, waar pagina’s worden opgehaald, welke API’s worden gebruikt, waar het datamodel staat en welke componenten worden hergebruikt.

Een ontwikkelaar kan daardoor veel sneller een mentaal model van een onbekend project opbouwen. Dat maakt goed opgebouwde software gemakkelijker overdraagbaar.

En misschien wordt dat uiteindelijk een nieuwe maatstaf voor websites. Niet alleen: welk CMS gebruiken jullie? Maar vooral: hoe eenvoudig kan een andere ontwikkelaar hiermee verder?

Daarom vinden we overdraagbaarheid bij VibeSite belangrijk

Dat uitgangspunt vinden we ook belangrijk bij VibeSite. Een klant moet niet bij ons blijven omdat het technisch vrijwel onmogelijk is om te vertrekken.

De websites die we ontwikkelen bestaan grotendeels uit reguliere code, frameworks, API’s en datastructuren. Wanneer een organisatie uiteindelijk met een andere technische partij verder wil, moet dat mogelijk zijn.

De VibeSite Admin zelf blijft onderdeel van ons platform en wordt niet overgedragen. Maar dat betekent niet dat de volledige website daardoor gevangen hoeft te zitten binnen VibeSite. Juist doordat AI het begrijpen en aanpassen van bestaande code eenvoudiger maakt, verwachten we dat overdraagbaarheid de komende jaren belangrijker wordt.

Van vendor lock-in naar code portability

Misschien ontstaat daarmee een heel ander begrip van onafhankelijkheid. Volledig onafhankelijk van externe software worden we nooit. Vrijwel iedere moderne website gebruikt cloudinfrastructuur, frameworks, packages, databases en API’s.

De relevante vraag is daarom niet hoeveel externe technologie een website gebruikt, maar hoe vervangbaar de onderdelen zijn. Kun je van hostingprovider veranderen? Kun je de frontend door een andere partij laten beheren? Kun je content exporteren? Is de datastructuur begrijpelijk? Kunnen andere ontwikkelaars met de code verder?

Dat zou je code portability kunnen noemen. En naarmate AI beter wordt in het begrijpen van bestaande software, wordt die overdraagbaarheid alleen maar waardevoller.

Hoe ziet een website ontwikkelen met AI er over vijf jaar uit?

De grootste verandering moet misschien zelfs nog komen. Nu gebruiken ontwikkelaars Claude Code, Codex en andere coding agents voornamelijk als gereedschap tijdens het ontwikkelen. Maar stel dat een organisatie over een paar jaar een nieuwe dienst introduceert.

Een AI-agent kent dan mogelijk de volledige codebase, het design system, de contentstructuur en de technische richtlijnen van de website. Je geeft vervolgens de opdracht: “We introduceren een nieuwe dienst. Maak een voorstel voor de landingspagina, voeg het benodigde contentmodel toe en gebruik onze bestaande componenten.”

De AI kan bepalen welke onderdelen al bestaan, welke nieuwe componenten nodig zijn, hoe de datastructuur moet worden uitgebreid en welke tests moeten worden uitgevoerd. Een ontwikkelaar beoordeelt vervolgens de architectuur en wijzigingen voordat ze worden gepubliceerd.

Maar misschien gaat het nog verder. Een website kan continu worden geanalyseerd op performance, toegankelijkheid, SEO, verouderde code, ontbrekende interne links, content die niet meer actueel is en mogelijkheden om de gebruikerservaring te verbeteren. AI kan voorstellen doen, wijzigingen voorbereiden en automatisch testen of die wijzigingen geen bestaande functionaliteit beschadigen.

De website wordt daarmee minder een statisch product dat iedere paar jaar opnieuw moet worden gebouwd. Hij wordt steeds meer een levend softwaresysteem dat continu met een organisatie mee kan veranderen.

En precies daarvoor wil je een goede technische basis: een begrijpelijke codebase, een logisch datamodel, zo min mogelijk onnodige afhankelijkheden, goede automatische tests, open standaarden en duidelijke grenzen tussen content, data en presentatie.

De toekomst is misschien niet no-code, maar sneller maatwerk

Jarenlang leek no-code of low-code de meest logische manier om websites goedkoper te maken. We voegden steeds meer visuele lagen bovenop software toe, zodat minder code geschreven hoefde te worden.

AI introduceert een andere route. Wat als we code helemaal niet hoeven te vermijden? Wat als het maken, begrijpen, testen en aanpassen van code simpelweg veel goedkoper wordt?

Dan verandert de positie van maatwerk. Niet alleen voor grote organisaties met enorme ontwikkelbudgetten, maar ook voor kleinere bedrijven die voorheen vrijwel automatisch bij een standaard CMS, thema en verzameling plugins uitkwamen.

Dat betekent niet het einde van WordPress. Het betekent wel dat we opnieuw moeten nadenken over de vraag wanneer WordPress, een SaaS websitebuilder of maatwerk de beste keuze is.

Want de belangrijkste verandering is misschien niet dat AI websites voor ons gaat bouwen. De belangrijkste verandering is dat de economische voordelen van standaardsoftware kleiner worden wanneer maatwerk veel sneller kan worden ontwikkeld én onderhouden.

De snelheid van standaardsoftware combineren met de vrijheid van maatwerk. Dát is misschien wel de echte verandering die AI in webdevelopment teweegbrengt.